Galicyjski dodatek „Dla Młodszych” (1898-1913) na tle polskich czasopism popularnonaukowych

Renata M. Zając

Abstrakt


W artykule zaprezentowano statystyczne uzupełnienie badań nad polskimi dziewiętnastowiecznymi czasopismami popularnonaukowymi. Omówiono rozwój ilościowy, wydawców, ośrodki wydawnicze, częstotliwość ukazywania się, żywotność oraz tematyczną zawartość i przeznaczenie czytelnicze. Ustalono, że w latach 1800-1914 ukazywało się 30 tytułów czasopism popularnonaukowych, wydawanych głównie w Warszawie (19), w większości przez drukarzy, księgarzy i właścicieli firm wydawniczych (13). Na tym tle opisano pod względem czasopiśmienniczym dodatek do „Miesięcznika Galicyjskiego Towarzystwa Ochrony Zwierząt” o tytule „Dla Młodszych” (1898-1913). Miesięcznik popularnonaukowy, przeznaczony dla młodzieży ukazywał się we Lwowie przez piętnaście lat i był kierowany do młodych miłośników zwierząt. Redakcja periodyku chciała uwrażliwić młode pokolenie Polaków na los zwierząt dzikich i domowych, a także rozwijać zainteresowanie zoologią i ochroną zwierząt. Ten program realizowała głównie poprzez opowiadania, powiastki i krótkie notki informacyjne. Sporadycznie ukazywały się w piśmie artykuły popularnonaukowe lub fragmenty prac naukowych. Niemniej jednak był to pierwszy polski specjalistyczny periodyk popularyzujący zoologię i ochronę zwierząt skierowany do młodych czytelników. W czasie badań wykorzystano wszelkie dostępne (również najnowsze - biblioteki cyfrowe, bazy danych) źródła dokumentacyjne oraz egzemplarze tytułów czasopism. Wykorzystano metodę historyczno-opisową i metodę analizy zawartości prasy w zakresie ustalenia genezy, stylu, elementów treściowych, miejsca wydawania, form popularyzacji, metodę analizy i krytyki literatury przedmiotu, która pozwoliła na wyselekcjonowanie i weryfikację dotychczasowych ustaleń oraz elementy techniki statystycznej.


Słowa kluczowe


Czasopisma popularnonaukowe; 19 wiek; statystyka; „Dla Młodszych”

Bibliografia


Bednarski T. Z., Polskie czasopiśmiennictwo turystyczno-krajoznawcze (szkic bibliograficzno-informacyjny do 1914 r.), „Zeszyty Prasoznawcze” 1967, z. 3, s. 92-96.

Hombek D., Prasa i czasopisma polskie XVIII wieku w perspektywie bibliologicznej, Kraków, 2001.

Korczyńska-Derkacz M., Czasopiśmiennictwo naukowe XIX w. Definicje i typologia, „Roczniki Biblioteczne”, 1992, z. 1/2, s. 209-218.

Mikołajczak Z., Polskie czasopiśmiennictwo turystyczne, „Zeszyty Naukowe Instytutu Turystyki” 1977, nr 5, s. 129-139.

Myśliński J., Czasopiśmiennictwo naukowe w Galicji w dobie autonomii, Rocznik Historii Czasopiśmiennictwa Polskiego” 1969, z. 4, s. 477-500.

Pękalska M., Popularnonaukowe czasopismo "Skarbiec dla Dzieci" (1830), „Rocznik Historii Prasy Polskiej” 2006, z. 2, s. 5-19.

Więckowska H., Zarys czasopiśmiennictwa naukowego w Polsce, „Studia i Materiały z Dziejów Nauki Polskiej. Seria E, Zagadnienia Ogólne” 1966, Z. 2, s. 87-110.

Wrona G., Polskie czasopisma popularnonaukowe w XIX wieku : ewolucja formy i treści, „Rocznik Historii Prasy Polskiej”, 2007, z. 2, s. 5-31.

Zieliński A., Pierwsze polskie czasopisma geograficzno-podróżnicze, „Rocznik Historii Czasopiśmiennictwa Polskiego” 1969, z. 2, s. 161-172.


Pełny tekst: PDF

Licencja Creative Commons
Artykuły zawarte w AUPC.SBSP są dostępne na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Użycie niekomercyjne - Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Ann. Univ. Paedag. Crac. Stud. ad Bibliothec. Sci. Pertin. = ISSN 2081-1861 (print), ISSN 2300-3057 (online). Webmaster: Władysław Marek Kolasa